Yaz aylarında birçok kişinin ortak şikâyeti olan sivrisinek ısırıklarıyla ilgili merak edilen soruya bilim insanları yanıt verdi. Araştırmalara göre sivrisineklerin bazı insanları diğerlerinden daha fazla tercih etmesi tesadüf değil. Ancak uzmanlar, bunun kan grubuyla değil; vücut kokusu, karbondioksit, vücut sıcaklığı ve ciltten salgılanan bazı kimyasallarla bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Fransa Kalkınma Araştırmaları Enstitüsünden tıbbi entomolog Frederic Simard, bazı kişilerin sivrisinekler için daha çekici olduğunu ancak bunun kalıcı bir durum olmadığını ifade etti. Simard’a göre insanlar her zaman bir “sivrisinek mıknatısı” olarak kalmıyor.
Sivrisinekler hedefini böyle seçiyor
Bilim insanlarına göre yalnızca dişi sivrisinekler insanları ısırıyor. Hedef belirlerken ise nefesle dışarı verilen karbondioksit, vücut kokusu, cilt sıcaklığı ve nem oranı gibi birçok farklı sinyali aynı anda değerlendiriyorlar.
İsveçli bilim insanı Rickard Ignell, sivrisineklerin onlarca metre uzaklıktan bile nefesle verilen karbondioksiti algılayabildiğini belirtti. Yaklaşık 10 metre mesafeye geldiklerinde ise vücut kokusu devreye giriyor. Yakın mesafede ise cilt sıcaklığı ve nem oranı, sivrisineklerin hangi kişiyi tercih edeceğini belirleyen en önemli etkenler arasında yer alıyor.
Kan grubunun etkisi olmadığı belirtildi
Uzmanlar, halk arasında yaygın olan “0 kan grubunu daha çok ısırıyorlar” inanışının bilimsel olarak kanıtlanmadığını vurguluyor. Frederic Simard, bugüne kadar yapılan araştırmaların bu iddiayı doğrulamak için yeterli olmadığını belirterek, ten rengi, göz rengi veya saç renginin de sivrisineklerin tercihinde belirleyici olmadığını söyledi.
Asıl belirleyici vücut kokusu
Araştırmalar, insan vücudunun 300 ila 1000 arasında farklı kokulu bileşik salgıladığını ortaya koyuyor. Bilim insanları ise bu bileşiklerden hangilerinin sivrisinekleri çektiğini belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.
Rickard Ignell’in yürüttüğü laboratuvar araştırmasında, sarı humma ve dang humması taşıyabilen Aedes aegypti türü sivrisineklerin, insan vücudundan salgılanan yaklaşık bin farklı bileşikten yalnızca 27’sini algılayabildiği tespit edildi.
Araştırmaya göre sivrisineklerin en çok yöneldiği kişilerde, cilt yağlarının parçalanmasıyla oluşan “1-octen-3-ol” (mantar alkolü) adlı bileşiğin daha yüksek seviyede bulunduğu belirlendi. Bilim insanları, bu bileşikte yaşanan küçük bir artışın bile sivrisinekleri çekmeye yettiğini ifade ediyor.