Boğaziçi Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü öğretim üyesi ve Social Media Lab (SML) Kurucu Ortağı Prof. Dr. V. Aslıhan Nasır İşler, dijital çağda tüketim alışkanlıklarının yalnızca ekonomik bir faaliyet olmaktan çıkarak kültürel, psikolojik ve kimlik odaklı bir yapıya dönüştüğünü söyledi. Dijital platformların kullanıcı davranışları üzerindeki etkisine dikkat çeken Aslıhan Nasır İşler, bireylerin kararlarını tamamen özgür iradeleriyle aldığını düşündüğünü ancak algoritmalar, veri odaklı yönlendirmeler ve karanlık tasarımlar nedeniyle farkında olmadan manipüle edildiğini ifade etti.
Modern tüketim kültürünün bireylere sınırsız seçenek sunduğunu belirten Prof. Dr. V. Aslıhan Nasır İşler, bu durumun ilk bakışta özgürlük hissi yarattığını ancak zamanla karar yorgunluğu, tatminsizlik ve sürekli eksiklik hissini beraberinde getirdiğini anlattı. Dijital dünyanın hızla gelişmesiyle birlikte tüketicinin artık yalnızca ihtiyaçlarını karşılamak için değil, kimliğini yeniden inşa etmek ve sosyal çevresinde belirli bir görünüm oluşturmak amacıyla alışveriş yaptığını dile getirdi.
Algoritmik tüketim, sürtünmesiz alışveriş sistemleri ve sahiplikten erişime yönelen yeni ekonomik düzenin günümüz bireyini çelişkili bir tüketim profiline dönüştürdüğünü aktaran Prof. Dr. V. Aslıhan Nasır İşler, aynı kişinin sabah saatlerinde minimalist yaşam içerikleri izlerken akşam saatlerinde dürtüsel alışveriş yapabildiğini belirtti. Dijital çağın tüketiciyi hiper-tüketim ile anti-tüketim arasında gidip gelen karmaşık bir psikolojiye sürüklediğini ifade etti.
Son dönemde sosyal medya platformlarında yaygınlaşan “de-influencing”, “anti-haul” ve “dupe culture” akımlarının marka sadakatini önemli ölçüde zayıflattığını kaydeden Prof. Dr. V. Aslıhan Nasır İşler, yeni nesil tüketicinin artık orijinal deneyimden çok orijinal görünümü satın almaya yöneldiğini söyledi. Tüketim alışkanlıklarının sosyal aidiyet ve kimlik oluşturma süreçleriyle doğrudan bağlantılı hale geldiğini belirten Prof. Dr. V. Aslıhan Nasır İşler, geçmişte “Bu ürünü neden istiyorum?” sorusunun öne çıktığını ancak bugün bu sorunun yerini “Bu ürün beni kim yapıyor?” anlayışının aldığını ifade etti.
Aidiyet temelli tüketim, akışkan kimlikler ve “doom spending” gibi kavramların dijital çağın yeni tüketim biçimlerini ortaya koyduğunu dile getiren Prof. Dr. V. Aslıhan Nasır İşler, bireylerin artık yalnızca ürün satın almadığını, aynı zamanda sosyal çevrede kabul görmek için belirli yaşam tarzlarını ve kimlikleri de tükettiğini aktardı.